الشيخ الجواهري
524
مجمع الرسائل ( فارسي )
جزئى مصالحه كند اما مالك مىتواند مبلغ داده شده را باز پس بگيرد ولى مقدار خمس بر ذمه او باقى خواهد ماند مگر آنكه وجه خمس را قبض كرده و سپس مصالحه كند به شرط آنكه قبض و مصالحه به روش صحيح صورت گيرد ( 1 ) كه اين حكم درباره رد مظالم نيز صادق است . ( مسأله 1615 ) : در اموال مجهول المالك و لقطهاى كه از پيدا كردن مالك آن مأيوس شوند مى توان مانند رد مظالم عمل نمود و بدون اذن مجتهد آنها را به فقرا داد هر چند احوط گرفتن اذن مجتهد است . ( مسأله 1616 ) : مالى كه از طريق مصالحه و يا هبه غير معوضه ( 2 ) و يا هبه معوضه و از طريق غير كسب بدست آمده باشد خمس ندارد . ( مسأله 1617 ) : اگر مال خمس داده شده اى با منافع كسب مخلوط شود بايد مقدار خمس داده شده را جدا نموده و خمس ما بقى را بپردازند . ( مسأله 1618 ) : جايز نيست شخص بدون اذن مجتهد خمس مال را بر ذمه بگيرد و در مال تصرف كند ( 3 ) .
--> ( 1 ) ميرزاى شيرازى : در مصالحه تأمل است . محمد كاظم طباطبائى : حكم مذكور محل اشكال است و احتياط ترك نشود . محمد باقر شيرازى : موارد مختلف است ، گاهى به دليل وضع بدهكار و شخصى كه خمس بر ذمه او مى باشد و يا بنا به دلائل ديگر اين عمل حسن شرعى دارد . ( 2 ) محقق خراسانى - محمد باقر شيرازى : در مصالحه و هبه احوط خمس است . ( 3 ) محمد باقر شيرازى : اما اگر آن را عزل و جدا نمايد قول به جواز تصرف در آن بدون اذن مجتهد خصوصا در صورت امكان عدم دسترسى به مجتهد و يا دشوار بودن آن بسيار قوى است .